საგადასახადო აუდიტი - როდის სჭირდება ის ბიზნესს?

ბიზნესის ყოველდღიურ საქმიანობაში თითქმის ყველა მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებას შეიძლება ჰქონდეს საგადასახადო შედეგი — იქნება ეს ახალი ხელშეკრულების გაფორმება, მომსახურების შეძენა, თანამშრომლებთან ანგარიშსწორება, ქონების შეძენა თუ სხვა მნიშვნელოვანი ოპერაცია.

საგადასახადო აუდიტი კომპანიას ეხმარება შეაფასოს, რამდენად სწორად ასრულებს საგადასახადო ვალდებულებებს, გამოავლინოს შესაძლო რისკები და საჭიროების შემთხვევაში ხარვეზები მანამდე გამოასწოროს, სანამ ისინი უფრო მნიშვნელოვან პრობლემად იქცევა.

რას გულისხმობს საგადასახადო აუდიტი?

საგადასახადო აუდიტის ფარგლებში შესაძლებელია კომპანიის საგადასახადო დეკლარაციების, პირველადი დოკუმენტაციის, ხელშეკრულებების, სააღრიცხვო ინფორმაციისა და განხორციელებული ოპერაციების შესწავლა.

მიზანი მხოლოდ არსებული შეცდომების აღმოჩენა არ არის. მნიშვნელოვანია იმის შეფასებაც, თუ სად შეიძლება არსებობდეს ისეთი საკითხი, რომელიც მომავალში განსხვავებული საგადასახადო ინტერპრეტაციის ან დამატებითი ვალდებულების საფუძველი გახდეს.

ამ მხრივ საგადასახადო აუდიტი ბიზნესისთვის ერთგვარი პრევენციული მექანიზმია.

როდის არის საგადასახადო აუდიტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი?

ბიზნესის სწრაფი ზრდის დროს. როდესაც იზრდება კომპანიის ბრუნვა, თანამშრომლების რაოდენობა, კონტრაქტები და ოპერაციების მოცულობა, იზრდება საგადასახადო პროცესების სირთულეც. ასეთ დროს ადრე გამართული პროცესი შესაძლოა ახალი მასშტაბისთვის უკვე საკმარისი აღარ იყოს.

მნიშვნელოვანი გარიგების ან ცვლილების წინ. ახალი საქმიანობის მიმართულების დამატება, მსხვილი ხელშეკრულება, რეორგანიზაცია ან სხვა მნიშვნელოვანი ბიზნესგადაწყვეტილება შეიძლება დამატებით საგადასახადო საკითხებს წარმოშობდეს.

როდესაც კომპანიას დიდი ხანია საკუთარი საგადასახადო მდგომარეობა არ შეუფასებია. ყოველდღიური საქმიანობისას მცირე შეუსაბამობები შეიძლება ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში დაგროვდეს. პერიოდული გადამოწმება მათი დროულად გამოვლენის შესაძლებლობას იძლევა.

ბუღალტრის ან ფინანსური გუნდის ცვლილებისას. პასუხისმგებელი პირების ცვლილების დროს სასარგებლოა არსებული მდგომარეობის შეფასება და იმის დადგენა, არის თუ არა წინა პერიოდებიდან დარჩენილი საკითხები, რომლებსაც დამატებითი ყურადღება სჭირდება.

საგადასახადო ორგანოსთან კომუნიკაციის ან შესაძლო შემოწმების წინ. საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს საგადასახადო ორგანოს მიერ როგორც კამერალურ, ისე გასვლით საგადასახადო შემოწმებას. კამერალური შემოწმება შეიძლება დაეყრდნოს დეკლარაციებს, ფინანსურ ანგარიშგებას, სააღრიცხვო დოკუმენტაციასა და სხვა მონაცემებს.

აუდიტი მხოლოდ პრობლემის არსებობისას არის საჭირო?

არა. სწორედ ეს არის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი განსხვავება.

საგადასახადო აუდიტის ჩატარებისთვის აუცილებელი არ არის კომპანიას უკვე ჰქონდეს დავა ან გამოვლენილი პრობლემა. ხშირად მისი მთავარი ღირებულება სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ შესაძლო რისკი წინასწარ გამოვლინდეს.

მაგალითად, კომპანიას შეიძლება წლების განმავლობაში ჰქონდეს კონკრეტული ოპერაციების დაბეგვრის ჩამოყალიბებული პრაქტიკა. ეს ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ მიდგომა ყველა შემთხვევაში სწორია. აუდიტის დროს შესაძლებელია შეფასდეს როგორც გამოყენებული მიდგომა, ისე მისი დამადასტურებელი დოკუმენტაცია.

რა შედეგს იღებს ბიზნესი?

კარგად ჩატარებული საგადასახადო აუდიტის შედეგად ბიზნესს უნდა ჰქონდეს უფრო მკაფიო წარმოდგენა საკუთარ საგადასახადო მდგომარეობაზე: სად არის პროცესები გამართული, სად არსებობს რისკი და რომელ საკითხებზეა საჭირო დამატებითი რეაგირება.

გამოვლენილი საკითხების მიხედვით შესაძლებელია მომზადდეს პრაქტიკული რეკომენდაციებიც — დოკუმენტაციის მოწესრიგების, პროცესების გაუმჯობესების ან კონკრეტული ოპერაციების საგადასახადო მიდგომის გადახედვის შესახებ.

ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმიტომ, რომ ოფიციალური საგადასახადო კონტროლი მხოლოდ დეკლარაციებით არ შემოიფარგლება და კანონმდებლობა ითვალისწინებს სხვადასხვა ტიპის კონტროლისა და შემოწმების პროცედურებს.

საგადასახადო აუდიტი და საგადასახადო შემოწმება ერთი და იგივე არ არის

ამ ორი ცნების ერთმანეთისგან გამიჯვნა მნიშვნელოვანია.

კომპანიის მიერ დამოუკიდებლად ინიცირებული საგადასახადო აუდიტი ემსახურება საკუთარი საგადასახადო მდგომარეობისა და რისკების შეფასებას. საგადასახადო შემოწმება კი საგადასახადო ორგანოს მიერ განხორციელებული კონტროლის პროცედურაა. საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობა საგადასახადო შემოწმების სახეებად კამერალურ და გასვლით შემოწმებას განსაზღვრავს.

შესაბამისად, შიდა ან დამოუკიდებელი საგადასახადო აუდიტის მიზანი ბიზნესისთვის ხშირად სწორედ წინასწარი შეფასებაა — პრობლემის აღმოჩენა მანამდე, სანამ მას ოფიციალური შემოწმების ან დავის ფარგლებში მოუწევს რეაგირება.

როდის არის საუკეთესო დრო აუდიტისთვის?

საგადასახადო აუდიტისთვის უნივერსალური პერიოდი არ არსებობს. მისი საჭიროება დამოკიდებულია კომპანიის საქმიანობის მასშტაბზე, ოპერაციების სირთულეზე, განხორციელებულ ცვლილებებსა და კონკრეტულ რისკებზე.

თუმცა ერთი პრინციპი პრაქტიკულად ყოველთვის მოქმედებს: საგადასახადო რისკის წინასწარ აღმოჩენა ბიზნესისთვის უფრო მართვადია, ვიდრე უკვე წარმოშობილ პრობლემაზე რეაგირება.

Trust Point Tax & Legal კომპანიებს სთავაზობს საგადასახადო აუდიტს, რომლის ფარგლებშიც ხდება კომპანიის საქმიანობის, დეკლარაციების, პირველადი დოკუმენტაციისა და განხორციელებული ოპერაციების შეფასება, შესაძლო საგადასახადო რისკების გამოვლენა და პრაქტიკული რეკომენდაციების მომზადება.

გსურთ თქვენი კომპანიის საგადასახადო მდგომარეობის შეფასება?
დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის.